2007 yılının Nisan ayında kurulan tanbul.com, e-ticaret hayatına taze bir soluk getirdi. Şirketin Genel Müdürü Mustafa Yazıcı, kurulumundan önce, 2 sene boyunca sektörün dinamiklerini incelediklerini söylüyor. Çok az bir sermayeyle kurulan tanbul.com, bu süreçte özel sektörden yardım almış.

Yazıcı, röportajımızda tanbul.com’u farklı yapan önemli özelliklerin altını çizdi. Bu özelliklerin başında, siparişlerin hafta içi 12.00’a kadar tamamlanması durumunda ürünün, aynı gün içerisinde, kargoya teslim edebiliyor olması geliyor.

Faaliyet gösterdikleri sektörde, dünya genelinde yaygın olarak uygulanan risk sermayesi anlayışının, Türkiye’de de yaygın olmayışından yakınan Yazıcı, en büyük arzusunun, risk sermayesinin Türkiye’de artış göstermesi olduğunu da sözlerine ekliyor.

İnternet sektöründe faaliyet gösteren firmaların değişikliklere hızla adapte olabilir yapıya sahip olması gerektiğini düşünen Mustafa Yazıcı, Milliyet Kobi’ye tanbul.com’u anlattı…

Şirketinizin kurulma sürecinden bahseder misiniz?

Promissum, 2005 yılında, e-ticaret alanında faaliyet gösteren Amerika ve Türkiye merkezli firmalara yazılım danışmanlığı veren bir şirket olarak kuruldu. Çok az bir sermaye ile kurduk. 2 sene boyunca sektörün dinamiklerini inceledik ve çözüm ürettik. Bu süre boyunca çok çalıştık, uyumadık. Sonunda, Nisan 2007’de, uzun zamandan beri hedeflediğimiz kendi e-ticaret markamız tanbul’u yarattık. Bir nevi, esas yapmak istediğimiz konuda 2 sene taşeronluk yaparak tecrübe elde ettik. Yeterli tecrübeyi elde ettiğimize karar verdiğimiz noktada, planlı olarak beklettiğimiz yatırımı gerçekleştirdik.

Bu süreçte zorluk yaşadınız mı? Yaşadıysanız en çok hangi alanlarda zorluklarla karşılaştınız?

Yaşadığımız en büyük zorluk mentor bulmaktı. Bir iş alanında atılım yapacağınız vakit, konu hakkında bilgi ve tecrübeye sahip kişi ve firmalarla fikir alışverişi yapma ihtiyacınız oluyor. Yatırımınızı gerçekleştirmeden önce havayı koklamanız, bu kişilerin ve firmaların söyleyeceklerini iyi değerlendirmeniz, davranışlarını incelemeniz gerekiyor. Bu veriler atılım yapacağınız iş alanının geneli hakkında büyük resmi kafanızda canlandırmaya yardımcı olur.

Ancak e-ticaret alanında planladığımız modele benzer başka bir model bulamadık. Piyasayı iyice araştırdık ve yapmak istediğimize benzer bir çalışmanın olmadığını gördük. Kendimize mentor ararken, neden kimse bu şekilde yapmıyor sorusuna cevap arar olduk.

Değerlendirmelerimiz sonucunda, teknolojik bariyerler sebebiyle bizim planladıklarımızın e-ticaret sektöründe uygulanmadığını gördük. Bu ana kadar bizim en büyük tecrübemiz bu bariyerleri yok etmek olmuştu. Kompleks sistemlerin entegrasyonunda zaten çok iyi bir iş çıkartıyorduk. Sonuç olarak zaten iyi olduğumuz bir konuda, mentor bulamayaşımızın, kendi başımıza atılımımızı gerçekleştirmek için yeterli bir sebep olduğuna karar verdik. Mentor bulmakta çok zorlandık ama bu zorlanma sonucu aslında yapmak istediğimizin yapılmadığını çok net olarak anladık. Bir nevi, en büyük zorluk, ana amaca ve dolaylı olarak fırsata dönüştü bizim için.

Kuruluş aşamasında yardım alabileceğiniz kurumlar var mıydı? Ne tür yardımlara ihtiyaç duydunuz?

Özel sektörden yardım aldık. Bilişim sektöründe belki de diğer sektörlerde olmadığı kadar yardımlaşma var. Sanırım bu sektörün doğası ile doğrudan ilişkili. Bilgi yönetimi üzerine kurulu olan bir sektörün oyuncuları, bilgi paylaşımının toplam pastayı büyüteceğinin, dolayısıyla yardımda bulundukları şirketlerin gelişmesi ile birlikte kendilerinin de fayda sağlayacağı bilincindeler. Bu çok olumlu bir genel görüş.

Bilişim sektörünün lider firmalarından, sektör hakkında istatistikî veri paylaşımı konusunda çok yardım aldık.

Türkiye’de hızla ve çok sayıda e-ticaret sitesi kuruluyor. tanbul.com’un diğer sitelerden ayıran en önemli özelliği nedir?

tanbul’u farklı yapan 3 belirgin özelliği var. Öncelikle, hafta içi 12.00’a kadar tamamlanan siparişleri aynı gün kargoya teslim ediyoruz. Burada önemli olan nokta, bu hizmetin her ürün için geçerli olmasıdır. Bu en kolay anlaşılır özelliğimiz.

Fark yaratan diğer iki özelliğimiz ise; Türkiye’nin en iyi ürün içeriğine sahip olmamız ve müşteriye alışa geldiğinden fazla değer vermemiz.

Farkımız, tecrübeli editör ekibimizin ve mühendislerimizin ortak çalışması olan ürün yönetimi yazılımımızla nitelikli ve doğru içerik sunmak. Filtreleme özelliğiyle müşterinin aradığı teknik özellikte ürüne anında erişmesini sağlıyoruz.

Sizce Türkiye’de kobilere yeterince önem veriliyor mu?

Türkiye’de kobi olmak kolay değil. Faaliyet gösterdiğimiz sektörde dünya genelinde yaygın olarak uygulanan risk sermayesi anlayışı Türkiye’de yaygın değil. Risk premium’u yüksek olan bir ülke olarak risk sermayesine genel bakış negatif yönde. İnternet yatırımları yapı itibarları ile kısa zamanda getiri sağlayacak modeller değiller. Bu sektörde iş modelleri uzun dönemde sağlanacak verimlilik senaryoları üzerine kurulu. Bu nedenden dolayı risk sermayesine ihtiyaç duyan bir sektör. Risk sermayesinin Türkiye’de uygulanmaması sadece interneti değil, tüm bilişim sektörünü etkiliyor. En büyük arzumuz risk sermayesinin Türkiye’de artış göstermesi.

Risk sermayesi sağlamanın çok zor olduğunu varsayarsak, tek seçeneğiniz alışıla gelmiş modelleri zorlamak oluyor. İş süreçlerinizi planlarken finansal modelinizin kısa dönemli olacağını unutmamanız gerekiyor. Bu da doğal olarak iş modelinizin genelinde dramatik değişiklikler yapmanıza yol açıyor. Türkiye’de başarılı olan kobiler bu şartlara iyi uyum sağlayabilen firmalardır. Dolayısıyla, özellikle internet sektöründe faaliyet gösteren firmalar, modellerini Türkiye şartlarına uyarlamak zorundalar. Bu kesinlikle kolay bir işlem değildir.

Kobilere verilen teşviklerle ilgili ne düşünüyorsunuz?

Bu konu biraz hassas. Çünkü verilen teşviklerde artış olmasına rağmen, hız konusunda bazı aksaklıklar var. Bahsettiğim konu bilişim firmalarını doğrudan etkiliyor. Bilişim sektöründe, hız önemli. Bugün yeni sayılan bir konsept veya iş fikri, 6 ay gibi kısa bir sürede cazibesini yitirebiliyor. Özellikle internet sektöründe faaliyet gösteren firmalar değişikliklere hızla adapte olabilir yapıya sahip olmalılar. Bu da finansal modellerinde esneklik gerektiriyor. Sağlanmakta olan teşvikler bu testi geçemiyor. tanbul olarak teşviklerden faydalanma girişimlerimizin hızımızı yavaşlattığına ve modelimizi bütünü ile tehlikeye soktuğuna karar verdik.

Bazı girişimlerimizi bir sonraki değerlendirmemize kadar rafa kaldırdık. Umuyoruz ki, bu konuda iyileştirmeler yapılacak ve biz de tekrar bu konuda girişimlerimizi canlandıracağız.

Sektörünüzle ilgili olumlu gelişmelerden ve sıkıntılardan bahseder misiniz?

E-ticaret çok zorlu bir dönemeçten geçiyor. Birçok e-ticaret firması kepenkleri kapamak zorunda kaldı, en az bir o kadarı da çok zor durumda. Bu durum maalesef tanbul gibi sağlam iş modeli üzerine kurulu firmaları da olumsuz yönde etkiliyor. E-ticarete karşı müşteri güveni endeksinde ciddi bir düşüş var.

Bunun sorumlusu ise bu alanda yeteri kadar analiz yapmadan, kompleks sistemler hakkında tecrübe edinmeden yatırıma kalkışan şahıs ve firmalar. Geçtiğimiz seneler içinde e-ticaret birçok şahıs ve kuruluş tarafından çok çabuk ve kolay para kazanılabilecek bir mecra olarak görüldü. Burada yanlış algılanan, internetin ve spesifik olarak e-ticaret sektörünün gerçek olduğudur. Süreklilik, tüm reel sektörler gibi önemlidir. Sürekliliği sağlamak için kalite ve verime odaklanmak gerekir. Bu yapıyı sağlamak için ise dinamik ve inovatif bir yapı kurmak şarttır.

Özellikle e-ticaret sistemsel yapı itibari ile diğer internet modellerinden çok farklı. Aklınıza gelebilecek her türlü alt sisteme ihtiyaç duyan kompleks bir eko sisteme sahip. Müşteri yönetimi, stok takip, lojistik, güvenlik, veri yönetimi, içerik yönetimi gibi birçok alt sisteme birinci dereceden ihtiyaç duyuyor. Çoğu internet modelinden farklı olarak, e-ticarette hepsini tek sistem altında birleştirmek zorundasınız. Bu bilince ve tecrübeye sahip kişi ve şahısların e-ticarete yatırım yapması ve şirket çalışanlarının da bu parçaları oluşturabilir ve yönetilebilir şekilde seçilmesi gerekiyor.

Çalışırken hangi konularda sıkıntı yaşıyorsunuz?

En büyük sıkıntımız kompleks sistemlerle çalışabilecek çalışan bulmak. E-ticaret gibi kompleks alt sistemleri bir arada bulunduran bir yapı altında çalışabilecek kişi sayısı az. Biz ise kompleks sistemlerle çalışabilecek kişileri arıyoruz. Analitik düşünme ve çözümleme becerisi çok önemli. Bu sıkıntımızı çözüm yaratmak için çok farklı bir işe alma süreci oluşturduk.

Diğer sıkıntımız ise bir önceki cevabımda dile getirdiğim, düşüş trendinde olan e-ticaret müşteri güven endeksi. Bu bizi etkilediği gibi, e-ticareti hakkıyla yapan diğer firmaları da haksız yere etkiliyor. Sektörde firmaların kapanmasıyla başlayan bir temizlik dönemi başladı. Şüphesiz bir süre daha devam edecektir.

Bu sektörde faaliyet gösteren firmalar, ticaretin yanı sıra mükemmel bir müşteri tecrübesi sunmayı da öğrenmeli. Bunu sağlayamayan, kalite ve verimliliğini aynı doğrultuda arttıramayan firmalar server’larını kapatmak zorunda kalabilir. Bu dönemi atlattığımızda ayakta kalan firmalar güven endeksinin yükselmesini sağlayacak.

Bu sektörde çalışmayı düşünen kobilere ne önerirsiniz? Nelerden kaçınmalarını söyleyebilirsiniz?

E-ticaret sektörünün içinde bulunduğu temizlik dönemi bir süre daha devam eder. Buna paralel olarak ekonomik kriz her sektörü etkileyeceği gibi, e-ticareti de etkiler. Ama şunu belirtmekte fayda var; organik büyüme sürecinin başında olan bir sektör olarak e-ticaret, diğerlerine oranla kriz dönemini daha iyi atlatır.

Bu alanda faaliyet gösteren firmaların bu faktörlerin bilincinde olmaları ve iş modellerini bu doğrultuda revize etmeleri gerekir. Aynı zamanda e-ticaretin gerektirdiği kompleks sistemler konusunda yeterli tecrübeyi edinmeleri, eksik kalan konularda bu sektöre hizmet eden sistem danışmanlığı veren firmalardan danışmanlık hizmeti almaları önemli.

Eklemek istedikleriniz…

Bulunduğumuz olumsuz ekonomik ortamları en iyi şekilde atlatabilmek için, müşteri hizmetine verdiğimiz önemi arttırdık. Bu konuda gösterdiğimiz çabanın müşteri bazımızı genişleteceğine ve genel giderleri azaltacağına inanıyoruz. İlk elde ettiğimiz veriler çok olumlu.

tanbul olarak iki farklı profilde müşteri ile karşılaşıyoruz. Birincisi tanbul.com’dan alışveriş yapmamış, ikincisi yapmış olan. İkinci profil sitemizde yaşadığı tecrübeden sonra e-ticarete ve markamıza güveni artmış olan profil. Bu kişiler tekrar online alışveriş yapmaya ve o zaman da tanbul markasını seçmeye çok meyilli oluyorlar.

Bu bağlamda, müşteri memnuniyetine yatırım yapmanın, bulunduğumuz makro ekonomik ortamda yatırım yapılması gereken öncelikli konulardan birisi olduğunu düşünüyorum.

Röportaj: Merve Özgünay