Çalışanları için organizasyon içinde öngörülebilirliği, anlayışı, kontrolü ve sevecenliği artırabilen patronlar, insanlarının en fazla endişeli oldukları zamanlarda bile ellerinden gelenin en iyisini başarmalarını sağlar. Bunun yanında onların en derin sadakat duygularını da kazanırlar. Bu dört bileşeni de sunabilen yöneticiler, insanlarının desteğini her zaman arkalarında bulacaklardır.

Yıllar önceki bir ekonomik gerileme sürecinde Hewlett Packard bünyesindeki SPaM isimli bir tedarik zincirinde danışman olarak çalışıyordum. Bu şirket o dönemler maliyetleri düşürmekle uğraşıyordu ve şirket içinde köklü bir gelenek olan sabahları ücretsiz verilen çörekleri kaldırmıştı. Bu zorlu dönemde Spam'deki insanların çalışma süreleri çok uzundu ve karşılığında da kuş kadar para kazanıyorlardı. Kahvaltılık çörekler ortadan kaybolduğunda ciddi derecede sinirlenmişler ancak patronları Corey Billington Spam'ın iç kaynaklarından bir fon yaratıp da bu çörekleri geri getirmeye yetecek kadar para bulduğunda da hatırı sayılır sevgi gösterilerinde bulunmuş, gururlanmış ve motive olmuşlardı. Çöreklerin geri gelişin sonra bir sabah şirketin kafeteryasında oturduğum günü hatırladım. Beni hiç tanımayan şirketin en eski çalışanlarından biri yanıma gelmiş ve masadaki beleş çörekleri işaret ederek, "Patronunuzun hemen köşe başında olduğunu bilmek muhteşem bir duygu değil mi?" diye sormuştu.

Bu tip jestlere önem veren patronlar genellikle bu işi pek çok seviyede sürdürme eğilimindedirler. 1990'ların başlarında sıkıntılı günler geçiren kalem tabanlı bilgisayar şirketi Go'nun üst yönetim takımının lideri Bili Campbell hakkında anlatılan hikâyeleri hala duyarım. Campbell, 1970'lerde Columbia futbol takımının baş antrenörlüğünü yaptığından ve Silicon Vadisi'nde herkesin derin saygısını kazanmış bir insan olduğundan genelde "koç" ismiyle anılırdı. Ayrıca Steve Jobs'ın en güvenilir danışmanlarından biri olarak da isim yapmıştı. Google'ın üst yönetici takımından ve Netscape'in eş kurucularından Marc Andreessen'a ve müteşebbis ve girişim sermayedarı Randy Komisar'a kadar düzinelerce patrona mentörlük yapmış ve pek çok şirketin büyümesinde önemli roller oynamıştı.

Komisar'la detaylı olarak, Campbell'in Go'nun o zor günlerinde kurtarılması için nasıl savaştığını ve işlerin her geçen gün daha da kötüye gittiği bir ortamda nasıl olup da tek bir üst düzey yönetim üyesinin bile feda edilmemesini başardığını konuşma fırsatı bulmuştum. Komisar'a Campbell'in insanları nasıl bu kadar vefalı bir hale getirdiğini ve şirketi kurtarmak için ne tip yatırımlar gerçekleştirdiğini sorduğumda bana aşağıdaki müthiş etkileyici işler listesini sunmuştu:

• Tesadüfen keşfettiği insanları bile derhal kucaklardı.
  
• Daima hepimizin katılabileceği ve ardını getire¬bileceği türden basmakalıp şakalar yapardı ancak bizi sanki çok zekice bir iş başarmışız gibi hararetle kutlardı.
  
• Odasının kapısı her zaman açık dururdu ve şirketteki her kademeden çalışanla üstlerini atlamamaları kaydıyla birebir görüşürdü. Şirket sunumları esnasında insanları tek tek belirleyerek ve gerçek adanmışlık örneği verenleri tespit ederek sadakati herkesin gözü önünde ödüllendirirdi.
  
• Sadakatsizliği ve adanmışlık eksikliğini ise görmezden gelerek ve sevgi göstermeyerek cezalandırırdı. Ve bunu çok iyi hissettirirdi.
  
• Mükemmellikten asla ödün vermez ve insanların da aynı sorumluluğu göstermelerini beklerdi. Performansı parayla değil ilgisinin arttığını gösterecek şekilde sorumluluk artışı ve kariyer terfisiyle ödüllendirirdi.
  
• Kendisini görünebilir tutmaya özen gösterirdi.
  
• Yatırımcıları, ortaklan ve rakipleriyle birlikte organizasyonunu ve insanlarını daima savunurdu ve herkesin hikâyesini öğrenerek bu hikâyeleri tekrar tekrar anlatırdı.

Girişim sermayedarı John Doerr onu Fortune'a şöyle anlatmıştı: "Go'yla birlikte uçurumdan aşağı yuvarlanırken Bili en mükemmel performans günlerini yaşıyordu. Burada yaptığımız en önemli iş bu şirketten ayrılan insanlarla şerefleriyle işten ayrılmalarını sağlayacak derecede ilgilenmekti." Bu takımın üyeleri daha sonraları Veri-Sign, Netscape ve LucasArts Entertainment gibi diğer şirketlere son derece başarılı bir şekilde liderlik yaptı. Go'yu kurtarmak için verilen savaşta bu insanlar sadece Campbell'e sadık kalmayı sürdürmediler. Aynı zamanda içlerinde Komisar'ın da bulunduğu müritlerinin çoğu, o günleri hayatlarının en hoş dönemi olarak da hatırladılar.

Bili Campell'in hikâyesi, içinde bulunduğumuz zor ekonomik koşullarla kızıştırılan çaresizlik ve tünel vizyonu göz önüne alındığında, patronların alacağı güçlü bir ders içermektedir: Kazan veya kaybet, eğer insanlar senin daima onların tarafında olduğunu bilirse bir gün sana yardım etmek için muhakkak geri gelecektir. Ancak eğer senin onları şapkanın daha ilk havaya uçtuğu gün satacağına inanıyorlarsa işte o zaman yollarınız bir daha asla kesişmez.

Harvard Business Review